Ik moet bekennen: als moeder van een kleuter zet ik geregeld een tablet in om m’n handen vrij te hebben. Mijn dochtertje kijkt per dag zo’n 30-50 minuten naar filmpjes, schat ik in. Vaste prik is als ik kook, maar soms ook in de ochtend als ik alles klaarmaak voor vertrek. Filmpjes die vaak voorbij komen zijn kinderliedjes van ‘Cocomelon’. Een geanimeerde serie die er onschuldig en vrolijk uitziet, met liedjes als ‘de wielen van de bus’ en liedjes over tellen en kleuren. De beelden vind ik zelf niet heel aantrekkelijk, maar dat heb ik gewijd aan de generatiekloof (ik kan gewoon niet wennen aan die gelikte, veelkleurige 3D figuurtjes), maar het leek me verder onschuldig. En als mijn dochtertje het leuk vindt, prima toch?
Nou wees Arjen Lubach mij er laatst op dat dit populaire peuterprogramma Cocomelon specifiek ontworpen is om de aandacht van jonge kinderen zo lang mogelijk vast te houden, wat vaak tot overprikkeling leidt. Kinderen lijken rustig, maar kijken naar dit soort filmpjes kost veel energie. Programma’s als Cocomelon maken gebruik van snel wisselende beelden, felle kleuren en korte scènes die elke 1 tot 4 seconden veranderen. Deze kenmerken zorgen ervoor dat kinderen in een soort ‘hypnotische’ toestand raken en nauwelijks nog reageren op hun omgeving. Ook blijkt dat wanneer het scherm uitgaat, kinderen vaak boos of overstuur raken, wat wetenschappers zien als de eerste tekenen van schermverslaving bij jonge kinderen. (Gelukkig zie ik dat nog niet bij mijn dochter). In het tv-programma Kassa werd hier ook aandacht aan besteed, waarbij experts als Marion van den Heuvel en Theo Compernolle uitleggen dat deze snelle beeldwisselingen het jonge brein zwaar belasten en zelfs de hersenen en het gedrag nadelig beinvloedt. Ze merken op dat kinderen tot drie jaar nauwelijks iets leren van schermtijd. Wanneer programma’s met meer langzame, herkenbare content worden aangeboden (zoals Nijntje), zien ouders dat kinderen wel communiceren en de inhoud beter begrijpen. Bij Cocomelon echter worden kinderen als het ware ‘losgekoppeld’ van hun directe omgeving: als kleine zombies!
Toen ik dit hoorde, schrok ik behoorlijk. Ik had bedacht dat filmpjes kijken op zich weinig kwaad kon, behalve dan dat schermtijd kinderen weghoudt bij meer leerzame activiteiten (dus zolang het met mate is, is er geen probleem). Maar nu blijken de filmpjes zelf dus slecht te zijn en je manier van denken en je aandacht te verstoren. Bij Zen trainen we onze aandacht en ik moet bekennen dat ik zelf ook het gevoel heb dat de continue toegang tot mijn smartphone mijn manier van aandacht-hebben heeft veranderd. Alleen al het besef dat je steeds toegang hebt tot die smartphone (oh, even dit opzoeken, even m’n agenda bekijken, even checken of ik nog berichten heb ontvangen, etc). Mediteren heeft me geholpen om dit sneller te doorzien en hier wat sneller op in te grijpen op momenten dat mijn smartphone van mijn een zombie maakt…
Kijk zelf ook eens naar “Zombies achter het scherm” van Kassa.
